Zürich Tasarım Müzesi, tasarım ve görsel iletişim için önde gelen bir İsviçre müzesidir. 1875’teki kuruluşundan bu yana, tasarım alanında etkili olmuştur. Uluslararası alanda kabul gören koleksiyonu, tasarım tarihinden yarım milyondan fazla nesneyi içermektedir. Müze, Zürih’teki iki farklı binada hizmet vermektedir. Birincisi Zürih Tasarım Müzesi (bkz. Görüntü 01), ikincisi ise Zürih Toni- Areal Tasarım Müzesi’dir (bkz. Görüntü 02). Zürih Sanat Üniversitesi’nin (ZHdK) bir parçası olan, Zürich Tasarım Müzesi, tüm ZHdK bölümleriyle yakın ilişkiler kurmakta ve aynı zamanda öğretim ve araştırmaya katkıda bulunmaktadır. Düzenli olarak kendi yayınlarını hazırlamaktadır. Müze, ulusal ve uluslararası tasarım tarihine, tasarım teorisi ve pratiğinin öncülerine ve güncel araştırma konularına adanmış yayınlar üretmektedir.
Görüntü 01 Zürih Tasarım Müzesi / Museum Für Gestaltung Zürich
Görüntü 02 Zürih Toni- Areal Tasarım Müzesi / Museum für Gestaltung – Toni-Areal
Müzenin dört temel koleksiyonu bulunmaktadır. Tasarım, grafik, sanat ve el sanatları koleksiyonun temel sınıflandırmalarıdır. Müze, İsviçre tasarımını (Swiss Design) sürdürmek ve yaşatmak için bir buluşma yeri olan “Swiss Design Lounge” adlı mekâna da ev sahipliği yapmaktadır. Zürih Gölü’ndeki Pavillon Le Corbusier binası, Le Corbusier’i görevlendiren ve 1967’de tamamlanmasına nezaret eden Heidi Weber tarafından kurulmuştur. Le Corbusier tarafından tasarlanan en son bina olma özelliğine sahip bu yapı, Corbusier’in sadece çelik ve camdan yaptığı tek binadır. Kapsamlı yenileme çalışmalarından sonra, 2019 yılından itibaren, Zürih Şehri adına Zürih Tasarım Müzesi tarafından halka açık bir müze olarak işletilmektedir.
Zürih Tasarım Müzesi (Museum für Gestaltung Zürich) logosu (bkz. Görüntü 03), “logotype” olarak tasarlanmıştır. Logotype, ait oldukları kurumu, şirketi, kişiyi vb. doğrudan ismi ile tanımlar.
Görüntü 03 Zürih Tasarım Müzesi / Museum Für Gestaltung Zürich Logosu
Söz konusu bu tanımlama, güçlü yanları ve anlayışları öne çıkartacak biçimdeki karakterler kullanılarak tasarlanmaktadır Zürih Tasarım Müzesi logosunda Günter Gerhard Lange tarafından tasarlanmış olan Gotik 725 yazı karakterini kullanmıştır. Helvetica fontuna da kısmen benzerlikler taşıyan Gotik 725 yazı karakteri aynı zamanda müzenin üsluba sonuna kadar sahip çıktığının da bir göstergesidir. Yine üslubun özelliklerinden biri olan “fazlalıklardan arınma” ilkesinden hareketle eski logoları (bkz. Görüntü 04) minimalist bir yaklaşım ile yeniden düzenlenmiştir.
Görüntü 04 Zürih Tasarım Müzesi Eski Logosu
Müze geçmişten günümüze tutarlı bir biçimde tanıtım malzemelerinde üslubun etkisini hissettirmektedir. Hem tipografik anlatım biçimi hem kullanılan renkler hem de afişlerinde kullandıkları ızgara (grid) sistemi ile üslubun özelliklerini devam ettirmektedir. Aşağıda 1980’li yıllardan iki sergi afişi (bkz. Görüntü 05) tipografinin kullanımını göstermek açısından seçilmiştir.
Görüntü 05 Zürih Tasarım Müzesi 1980’li yıllardan iki sergi afişi
İsviçre bir demiryolları ülkesidir ve dünyanın en işlek demiryolu ağına sahiptir. Bir asırdan fazla süredir, İsviçre Federal Demiryolları (SBB), yüksek düzeyde bir hareketlilik sağlayarak ülkenin büyük bölümünde halkın yaşamını şekillendirmiştir. SBB’nin kurumsal çalışmaları 1980 yılında üslubun öncülerinden Josef Müller-Brockmann tarafından tasarlanmıştır. Müze, bu bağlamda 2020 Ocak ayı başına kadar açık olacak olan, SBB arşivinden oluşan bir sergi düzenlemiştir. Serginin kullanılan materyalleri (bkz. Görüntü 06) üslubun en popüler olduğu dönemde üretilmiş ve üslubun özelliklerinin en net biçimde görüldüğü işlerden oluşmaktadır.
Görüntü 06 Zürih Tasarım Müzesi SBB Sergisi davetiye örneği
Müzenin web sitesi, hem masaüstü (bkz. Görüntü 07) hem de mobil (bkz. Görüntü 08) uygulamalarda rahatça okunabilecek bir tarzda tasarlanmıştır. Stillhart Konzept tarafından hayata geçirilen tasarım, ızgara sistemi üzerine kurulmuştur.
Görüntü 07 Zürih Tasarım Müzesi web sayfası masaüstü
Görüntü 08 Zürih Tasarım Müzesi web sayfası mobil
Müzenin sergi katalogları ve çıkarttığı kitapların tasarımlarında üslubun izleri görülmektedir (bkz. Görüntü 09). Zürih Tasarım Müzesi’nin çalışmalarında, tipografi metnin okunabilirliğinin ötesinde, kendi başına bir görsel öğe olarak kullanılmıştır. Müzenin hazırladığı sergi kataloglarında, müze koleksiyonlarının gösterildiği katalog çalışmalarında, ortak bir grafik tasarım dil birliği ön plana çıkmaktadır.
Görüntü 09 Zürih Tasarım Müzesi Kitap ve Sergi Katalogları
Müzenin sergileme, yönlendirme, bilgilendirme ve diğer birimlerinde de üslubun özelliklerine bağlı kalarak tasarımlar gerçekleştirdiği görülmektedir. SBB arşivinden oluşan sergi için hazırlanan dış mekân raket reklam panosunda (bkz. Görüntü 10) ve sergileme alanında da (bkz. Görüntü 11) üslubun, sans-serif (tırnaksız) yazı karakterleri, fotoğrafın kullanımı, ızgara sistemi gibi özellikleri kullanılmıştır.
Görüntü 10 Zürih Tasarım Müzesi Dış Mekân Raket Afiş
Görüntü 11 Zürih Tasarım Müzesi SBB Sergi Alanı
Sonuç olarak Zürih Tasarım Müzesi kurulduğu 1878 yılında bu yana, İsviçre tasarımında ve dünya tasarım tarihinde önemli bir yere sahip olmuştur.
Uluslararası Tipografik Stil’in en seçkin ürünleri bu müze çatısı altında bulunmaktadır. Aynı zamanda Zürih Sanat Üniversitesi bünyesinde olan müze, çalışmalarını hem bağımsız sanatçılar ile hem de üniversite ile iş birliği yaparak sürdürmektedir. Uluslararası Tipografik Stil özelliklerini, Zürih Tasarım Müzesi’nin hemen hemen tüm çalışmalarında görmek mümkündür.
| Zürih Tasarım Müzesi’nin Uluslararası Tipografik Stil Çerçevesinde Değerlendirilmesi | |
| Müzenin kurumsal kimliği bize ne söylemektedir? | Uluslararası tipografik stili yansıtan net ve anlaşılır, minimal bir etki vermektedir. |
| Müze tanıtım malzemelerinde Uluslararası Tipografik Stil’in etkileri görülmekte midir? | İncelenen tanıtım malzemelerinde stilin etkileri görülmektedir. |
| Izgara (grid) sistemi kullanılmış mı, kullanılmış ise hangi ürünlerde ve nasıl kullanılmıştır? | Sergi afişlerinde, sergi katalogları ve yayınladıkları kitaplarda, sergileme mekân grafiklerinde, müze web sayfasında, temel ızgara sistemi kullanılmıştır. |
| Tırnaksız (Sans-Serif) yazı karakterlerinin kullanılması | Müzenin logosundan web sayfasına, sergi tanıtım malzemelerinden, sergileme grafiklerine kadar tırnaksız yazı karakteri kullanılmıştır. |
| Metinlerin blok halinde kullanımı | Müzenin basılı materyallerinde metinler blok halinde görseller ile belli bir hiyerarşi içerisinde kullanılmıştır. |
| Metin ve fotoğrafların, tarafsız ve net bir mesaj iletmesi | Gereksiz süslemelerden kaçınılmış, tasarımlarda temel yapı okuyucu ile doğrudan iletişim kurma üzerine yapılandırılmıştır. |
| Kullandıkları grafik dil, müzenin kimliği ile örtüşüyor mu? | Yapısal olarak modernist bir müze grafikleri dili kullanılmıştır. Müze, tasarımlarında doğru iletişimi, basit ve sağlam yapılandırılmış, bir tarz olarak öne çıkarmıştır. Müzenin kimliği ile grafik dili örtüşmektedir. |
| Müzenin sergileme, yönlendirme, bilgilendirme ve diğer alanlarında üslubun özelliklerine rastlanmakta mıdır? | Şu an devam eden, SBB sergisinin sergileme alanı üslubun özelliklerine göre yapılandırılmıştır. Müze içerisinde kullanılan yönlendirme ve bilgilendirme alanları da bu stilin tasarım anlayışına uygundur. |
Tablo: Zürih Tasarım Müzesi Vaka Analizi Çizelgesi